1959 · Biest

Het kerkhof dat moest verhuizen

In 1959 lag er aan de Biest een kerkhof dat in de weg lag. Bij het klooster van de minderbroeders werd een nieuwe kerk gepland. Die kerk had een ruim kerkplein nodig. Daarom besloten de paters hun eigen kerkhof op te ruimen en de tuin ernaast “open te gooien”.

Soldaten met een schep

Het werk ging naar militairen. In oktober en november 1959 verplaatste de 499ste Gravendienst-Compagnie uit Oirschot het kerkhof naar de achterzijde van het klooster. Het ging om een militaire oefening onder leiding van kapitein J.W.H. Haverman. De paters waren er tevreden over. De soldaten hadden hun taak volgens hen “deskundig” en “piëteitvol” uitgevoerd. En ook “grondig”: de stoffelijke resten van het 17e- en 18e-eeuwse kerkhof kregen eveneens een plek op het nieuwe terrein.

Het oude kerkhof werd intussen angstvallig afgeschermd met zeildoek. De militairen sloegen twee tenten op in de kloostertuin. Via een doorbraak in de oude kerkhofmuur (die dateerde van 1693) kwamen ze op het terrein. Alles werd nauwkeurig genoteerd.

Een minister-generaal verhuist mee

Eén graf kreeg bijzondere aandacht. In 1934 was hier het stoffelijk overschot bijgezet van Bernardinus Klumper. Hij was minister-generaal van de orde en overleed in Rome. Ook hij verhuisde in 1959 mee: eerst naar de linkerzijde van het kerkhof en later naar de rechterkant. De eerste officiële begrafenis op het nieuwe kerkhof vond plaats op 16 november 1959.

Wie lagen er?

Het kerkhof had een lange geschiedenis. Tussen 1740 en 1755 werden er ruim 200 leken begraven. Bij het graafwerk kwamen dan ook “kinderhoofdjes” boven. Dat hoefde volgens de pater die erover schreef niemand te verbazen.

Het “coemeterium maius” lag achter het washuis. Het “coemeterium minus” lag achter het moederhuisje. In 1786 werd daar de eerste minderbroeder begraven. Voor die tijd rustten de broeders in het kloosterpand en in de kapittelzaal. Sommigen lagen in de kerk zelf. Na 1800 werd er op het terrein van het grote kerkhof niemand meer begraven.

Wéér(t) een tuin

De nieuwe kerk is er nooit gekomen zoals gepland. De oude moestuin werd een Engelse tuin met het kerkhof als middelpunt. Broeder Gijsbertus Bouwman verloor veel grond en kreeg een nieuwe moestuin aan de overkant van de kloostergracht.

Bron: P. Dionysius van Wely O.F.M., Neerlandia Seraphica 30.

Foto: Collectie Weertisveranderd