Het wonder van Hendrina Maes in de Martinuskerk

Bij het Maria-altaar in de Sint-Martinuskerk herinnert een glas-in-loodraam aan een bijzonder Weerter verhaal. Het verbeeldt de genezing van Hendrina Maes, die volgens een kerkelijk verslag op 13 september 1757 na jarenlang zwijgen weer kon spreken. Achter die voorstelling schuilt ook een familiegeschiedenis, met een vermoedelijke verbinding naar een Weerter burgemeester.

Hendrina werd op 16 september 1737 in Weert gedoopt als dochter van Guilielmus Maes en Mathia Pelmers. Guilielmus is de Latijnse vorm van Willem. In de beschrijving van het wonder worden haar ouders Willem Maas en Martha Pelmer genoemd. De schrijfwijze van hun namen verschilt dus per bron.

In de Gids door Weert uit 1912 is een verslag opgenomen uit een brief van deken en pastoor P. Bogaers, gedateerd 28 september 1757. Hendrina zou in 1748 haar spraak hebben verloren. Toen dokter Mutsaers geen uitkomst kon bieden, zochten haar ouders hulp tijdens bedevaarten naar onder meer Kevelaer en Scherpenheuvel.

Bogaers adviseerde het gezin vervolgens om in de eigen parochiekerk tot Maria te bidden. Zij begonnen een noveen, een gebed gedurende negen dagen. Volgens zijn verslag kon Hendrina op de derde dag, 13 september, kort voor tien uur ’s avonds plotseling weer spreken. Zij knielde toen voor het Mariabeeld. De deken schreef dat minstens vijftienhonderd mensen aanwezig waren en dat de gebeurtenis grote ontroering veroorzaakte.

Het verslag beschrijft wat destijds als een wonder werd ervaren. Een medische verklaring biedt deze historische bron niet.

Ook Hendrina’s vader verdient aandacht. In het overzicht van Weerter bestuurders staat bij 1746 een Willem Maes als burgemeester van de buitenie: het gebied buiten de stad. Vermoedelijk gaat het om Hendrina’s vader. Een aanvullende aanwijzing staat in een doopinschrijving uit 1763, waarin Wilhelmus Maes als getuige wordt aangeduid als ‘exconsul butenia’, voormalig burgemeester van de buitenie. De identificatie met Hendrina’s vader is aannemelijk, maar nog niet sluitend bewezen.

De zoektocht naar zijn ouders voert naar Henricus Maes en Clara Vereijcken. Hun zoon Wilhelmus werd op 15 november 1703 gedoopt. Zij kregen ook een dochter, Joanna Maria, gedoopt op 30 augustus 1709, en een zoon, Aegidius, gedoopt op 24 augustus 1712. Als deze Wilhelmus inderdaad Hendrina’s vader en de burgemeester is, waren Joanna Maria en Aegidius dus haar tante en oom.

Dat deze drie kinderen dezelfde ouders hadden, blijkt uit de doopinschrijvingen. De verbinding met het gezin van Hendrina wordt ondersteund door terugkerende namen bij huwelijken en dopen, maar vraagt nog nader bewijs.

Mogelijk kreeg Hendrina later zelf een gezin. Op 28 augustus 1763 trouwde in Weert een Hendrina Maes met Petrus Stockmans. Joanna Maria Maes trad daarbij op als getuige. Het zou de jonge vrouw uit het wonderverhaal kunnen zijn.

Er blijft echter een tegenstrijdigheid. De overlijdensakte uit 1805 van Hendrina — daar Henriette genoemd — die met Stockmans getrouwd was, noemt als moeder Mathee Pelmers, maar als vader Gielis Maes in plaats van Willem. Dat kan een vergissing zijn, maar zolang die afwijking niet is verklaard, blijft het huwelijk van de Hendrina uit het wonderverhaal een vermoeden.

Het raam in de Martinuskerk bewaart zo de herinnering aan een ingrijpende gebeurtenis uit het leven van een Weerter vrouw. De archieven geven haar en haar familie hun namen terug. Over haar verdere levensloop hebben zij hun laatste woord nog niet gesproken.

Beeld: Aangeleverd door Bart Maes

Gepubliceerd op 11 oktober 2026

Bronnen bij dit verhaal

Deel het verhaal

fFacebook WhatsApp E-mail

Verder kijken