1973 · Beekpoort, Bassin, Molenpoort, Langpoort, Maaspoort, Hoogpoort, Morregat
De kanonnen van Weert: van meerpaal tot stadspoort
Wie goed oplet, ziet ze liggen op de plekken waar vroeger de stadspoorten van Weert stonden: zware ijzeren kanonnen op houten affuiten. De poorten zelf zijn verdwenen, maar hun namen leven voort in de straatnamen: Beekpoort, Molenpoort, Langpoort, Maaspoort, Hoogpoort en Morregat. De kanonnen horen al zo lang bij het straatbeeld dat veel Weertenaren niet meer weten hoe ze daar terechtkwamen. Nu het college heeft besloten vijf van de zes tijdelijk naar de gemeentewerf te halen, is het een goed moment om hun verhaal te vertellen.
Buit uit de tijd van Napoleon
In 1971 wist de gemeente Weert vijf kanonlopen te verwerven. Ze hadden een opmerkelijke reis achter de rug. Volgens Het Kanton Weert van 9 augustus 1973 ging het om Franse vuurmonden. Een daarvan, een zogenaamde 80-ponder, werd in 1811 in Luik gegoten. Tijdens het Consulaat en het Eerste Franse Keizerrijk werden daar zo’n 7000 kanonnen gemaakt voor het Franse leger en de vloot. Na 1813-1815 kwam een deel in Nederlandse handen, onder meer van Franse oorlogsschepen. Later kregen ze een veel vreedzamer bestemming: bij Hellevoetsluis werden ze als meerpalen langs het Voornsekanaal ingegraven. Bij werkzaamheden daar kwamen ze weer boven de grond.
Augustus 1973: de eerste aan de Beekpoort
“Zonder veel plichtplegingen”, zo schreef de krant, werd in augustus 1973 de eerste kanonloop geplaatst aan het Bassin, op de plek van de voormalige Beekpoort. Het kanon weegt 5,5 ton en werd met een kraan op een affuit gezet, gemaakt door gemeentetimmerman Toon Leenen. Het lag bij de bushalte, met de loop richting Eindhovenseweg. De gemeente wilde er volgens de krant mee laten zien “dat Weert een oude vestingstad is”. Daarna volgden de plekken van de Molenpoort, Langpoort, Maaspoort en Hoogpoort.
2005: een zesde kanon uit Curaçao
Op 29 mei 2005 vierde het stadsgilde Sinte Catharina zijn 525-jarig bestaan. Bij die gelegenheid kreeg ook het Morregat een kanon, afkomstig uit Curaçao. Dat ging niet zonder slag of stoot: De Limburger kopte op 30 april 2005 “Kanon voor Weert zorgt voor opschudding”.
Dikke Antje, Wertha en Graaf Jacob
Het gilde gaf de kanonnen hun namen. Dikke Antje ligt op de plek van de Beekpoort, Dikke Wertha van de Molenpoort en Dikke Daeke Bert van de Langpoort. Op de plek van de Maaspoort ligt Dikke Groeëtmoel en op die van de Hoogpoort Dikke Graaf Jacob. Het kanon uit Curaçao aan het Morregat heet Kleine Kroeekestop. Elk jaar houdt het gilde een “Inspectie van de vestingwerken”. Die gaat terug op het oude gebruik waarbij de gilden in opdracht van burgemeester en schepenen de poorten controleerden, met een vat bier als beloning.
En nu?
De houten affuiten zijn zwaar aangetast door houtrot. Restauratie zou ruim 55.000 euro kosten en daar is geen budget voor. Dikke Antje, in 2021 nog opgeknapt, blijft aan het Bassin liggen. De andere vijf gaan voorlopig naar de werf. Of en wanneer ze terugkomen, is nog onduidelijk.
Bronnen: Het Kanton Weert, 9 augustus 1973; De Limburger, 30 april 2005; Weert de Gekste, 20 oktober 2026.
Foto:
Gepubliceerd op 24 oktober 2026
Verder kijken
